PILNE
Obrócić stres w sukces. Odcinek II

Stres u młodego zawodnika



Dzisiaj kolejny artykuł Moniki Dreger z rozpoczętego cyklu "Stres".

Tym razem dowiemy się więcej w temacie stresu u dzieci, oraz o tym co powoduje sytuacje stresowe w życiu młodego pływaka.

Dziecko jest mniej odporne na stres niż dorosły, w związku z tym, częściej może przepłacić go chorobą lub zaburzeniem. Mogą pojawić się np. bóle głowy, rozdrażnienie, agresja, napady złości, tiki nerwowe czy moczenie nocne. Oprócz tego stres przeżywany w dzieciństwie, szczególnie długotrwały, może mieć konsekwencje w życiu dorosłym objawiając się chorobami somatycznymi, zaburzeniami psychicznymi czy nie radzeniem sobie z trudnymi sytuacjami czy relacjami.

Ważne jest, aby uodparniać dzieci na stres. Pamiętając jednocześnie, że stres nie jest jedynie zjawiskiem negatywnym, ale także może być pozytywny, budujący, pobudzający. Pozytywny stres napędza dziecko do działania, pokonywania przeszkód, odnoszenia sukcesów. Jednak ta pozytywna mobilizacja, jeśli będzie występowała zbyt często lub będzie utrzymywała się zbyt długo, może prowadzić do sytuacji gdy organizm dziecka ponosić zacznie negatywne konsekwencje stresu.

Pobudzenie organizmu to mobilizacja do działania. Działanie, z kolei, rozładowuje napięcie w organizmie i nie doprowadza do przekroczenia granicy negatywnego stresu, utrzymując organizm w stadium pobudzenia.

Podczas treningu dziecko może rywalizować z kolegą, realizować założenia treningu. Poziom pobudzenia nie jest wtedy bardzo wysoki. Podwyższa się, gdy dziecko staje w obliczu sprawdzianu podczas treningu, a jeszcze bardziej, gdy bierze udział w zawodach.

Jeśli dziecko akceptuje wyznaczone mu zadania, a co najważniejsze ocenia je jako możliwe do osiągnięcia, wtedy podejmuje je chętnie, a poziom stresu nie przekracza krytycznego punktu. Jeśli, natomiast, sytuacji stresujących jest zbyt dużo lub mają one miejsce zbyt często, jeśli cele nie są akceptowane przez zawodnika i nie wierzy on, że może im sprostać, punkt krytyczny najprawdopodobniej zostanie przekroczony, a stres "zje" zawodnika. Taka sama sytuacja może mieć miejsce, gdy zawodnik zbyt wcześnie zacznie brać udział w zawodach, a szczególnie wtedy, gdy umiejętności dziecka nie predysponują go jeszcze do stawiania czoła takim wyzwaniom. Problematyczna jest także presja rodzica lub trenera na osiągnięcie zwycięstwa. Jeśli takim oczekiwaniom dziecko nie potrafi sprostać, to będzie miało uczucie, że zawodzi oczekiwanie ważnych dla niego osób, często będzie na siebie złe, a poziom stresu będzie niebezpiecznie wysoki.

Na zawodnika wpływa źle długotrwałe pobudzenie organizmu. Pozytywny stres jest krótkotrwały, gdy pobudzenie podnosi się szybko i równie szybko opada, gdy nie zdąży ?spalić? zawodnika i przekroczyć punktu krytycznego. Gdy dziecko jest w stanie pobudzenia, potrzebuje potem powrotu do stanu równowagi, wyciszenia. Uzyska go dzięki relaksowi i odpoczynkowi.

Źródła stresu u dzieci

Jednym z głównych źródeł stresu u młodych zawodników jest nadmierna presja osiągania dobrych wyników, współzawodnictwa z innymi i bycia najlepszym. Nie dotyczy to jedynie sportu, który uprawiają. Dotyczy także innych sfer życia: szkoły, domu, relacji z rówieśnikami czy dorosłymi. Nasz świat jest pełen współzawodnictwa, a to często prowadzi do wzrostu pobudzenia. To, z kolei, może wiązać się z pojawianiem się negatywnych emocji: niepokoju, lęku, frustracji i gniewu.

Dzieci szybko wpadają w gniew czy odczuwają lęk. Powodem tego jest brak jeszcze fizjologicznych, a szczególnie psychologicznych mechanizmów kontroli emocji. Gdy pojawia się stres ? organizm szykuje się do walki lub ucieczki. Gdy pojawia się gniew ? organizm szykuje się do walki, gdy pojawia się lęk ? do ucieczki. Jeśli organizm jest przygotowany do walki, a jego pobudzenie nie zostanie rozładowane poprzez działanie, zawodnik zacznie odczuwać negatywne skutki stresu.

Innymi źródłami stresu u młodych zawodników mogą być:
- zachowanie trenera:
- zmuszanie do podjęcia rywalizacji
- zła komunikacja trener ? zawodnik
- nerwowość i zachowania agresywne trenera
- zachowanie rodzica
- presja rodzica na wynik
- zmuszanie do uprawiana sportu = realizowanie własnych ambicji
- złe relacje z kolegami, z którymi dziecko trenuje
- niska samoocena zawodnika, która może mieć różne przyczyny
- przekonanie dziecka, że brak mu umiejętności, aby sprostać wyznaczonym zadaniom
- problemy, z którymi dziecko spotyka się w życiu pozasportowym

Sytuacje sportowe: trening czy start w zawodach, tworzą najbardziej naturalne warunki do rozładowywania pobudzenia poprzez wysiłek fizyczny i naturalną rywalizację. Podczas prawidłowo prowadzonego treningu i zdrowej rywalizacji dzieci uczą się jak radzić sobie ze stresem. Ogromną rolę w budowaniu tej odporności odgrywają trener i rodzice.

W następnej części: jak uodpornić dzieci na stres.

Monika Dreger - Psycholog Warszawskiej Grupy Psychologicznej
źródło: plywacy.com