PILNE
Obrócić stres w sukces. Odcinek I

Mamy przyjemność zaprezentować kolejny już artykuł Moniki Dreger z cyklu "Psychologia w pływaniu". Tym razem dowiemy się czegoś więcej o zjawisku które dotyka każdego z nas - niezależnie od wieku, płci czy umiejętności - o stresie. Czym jest, jak z nim walczyć, czy z nim walczyć, jak wykorzystać do osiągania sukcesów?


Na początek trochę teorii:

Zdaniem Hansa Selye (twórcy teorii stresu) nasz organizm stale funkcjonuje w sytuacji stresu. Większego lub mniejszego. Stres to psychofizjologiczna, dynamiczna reakcja organizmu, zależna od możliwości jednostki i wymogów sytuacji.

Nie każdy stres jest szkodliwy. Do pewnego poziomu pobudzenia, stres jest motorem napędowym naszego działania. Jednak nadmierny stres i zbyt intensywna mobilizacja organizmu, prowadzi do bardzo wysokiego poziomu pobudzenia całego organizmu i zaburza jego funkcjonowanie.

Podczas reakcji stresowej organizm znajduje się w stanie mobilizacji do działania: przyspiesza tętno i więcej krwi płynie do mięśni i mózgu, a mniej do skóry i narządów trawiennych. Rozszerzają się źrenice oczu, obniża się temperatura skóry na skutek pocenia związanego ze zwężeniem naczyń. Hormony adrenalina i noradrenalina (zwane inaczej epinefryną i norepinefryną) uwalniają cukier magazynowany w wątrobie, a ten dostarcza energii do szybkiego działania Wydzielanie adrenaliny wiąże się z wysoka wydolnością w pracy i warunkuje zdolność do intensywnego wysiłku w krótkich odcinkach czasu.

Prawdopodobnie wysoki poziom lub znaczna częstotliwość wydzielania adrenaliny powoduje trwałe, negatywne skutki dla organizmu. Pobudzenie następuje stosunkowo szybko, ale sporo czasu musi upłynąć aby opadło, ponieważ układ nerwowy i hormonalny, to obwody zamknięte i pobudzenie nie może być od razu całkowicie rozładowane. Gdy stan skrajnego pobudzenia przedłuża się może dojść do śmierci.

Przy przedłużającym się lub powtarzającym stresie, obronna reakcja organizmu staje się bardziej złożona i obejmuje trzy stadia tworzące tzw. "ogólny zespół adaptacyjny". Pierwsza faza to reakcja alarmowa – pobudzenie całego organizmu. Ta faza nie trwa zbyt długo i jeśli działanie stresora przedłuża się zaczyna się faza druga - adaptacja (odporność) – uruchamiane są wtedy mechanizmy przystosowawcze: bierna tolerancja stresora lub aktywny atak na stresor. W tej fazie organizm poddaje się lub walczy. Jeśli stresor działa nadal, to zaczyna się faza trzecia – wyczerpanie, które może prowadzić do zgonu. Na szczęście na ogół człowiek przechodzi przez fazę pierwszą i ewentualnie drugą.

Co robić ze stresem w sporcie?

Nie można go likwidować! Utrzymywane na odpowiednim poziomie pobudzenie pomaga zawodnikowi zmobilizować siły do wysiłku i działania.

Zawodnik powinien wiedzieć jaki jest jego optymalny poziom pobudzenia oraz poznać objawy, które informować go będą o jego nadmiernym poziomie. Dzięki temu, poprzez stosowanie odpowiednich strategii, będzie mógł regulować poziom stresu.

Dla dzieci bardzo istotne jest wsparcie ważnych dla nich osób: rodziców czy trenera. Podczas treningu nacisk powinien położony zostać na nabywanie nowych umiejętności i doskonalenie już posiadanych, a nie na współzawodnictwo i konieczność zwycięstwa, bo to główne stresory. Gdy podczas treningu panuje taka atmosfera to dziecko chętnie bierze w nim udział, ciszy się także ze startu w zawodach.

Podczas treningu można wprowadzać elementy występujące na zawodach. Można np. odtwarzać hałas i krzyki publiczności, które towarzyszą zawodom. Taką samą rolę spełniają zaplanowane, kontrolne starty, podczas których zawodnik nabiera pewności siebie, uczy się jak radzić sobie ze stresem, poznaje procedury startowe.

Odpowiedni zestaw ćwiczeń relaksacyjnych pomoże regulować poziom stresu. Zawodnik powinien także nauczyć się pozytywnego myślenia i interpretowania sytuacji startowej – to jest możliwe wtedy, gdy dziecko czerpie radość z trenowania, ma wysoką samoocenę i czuje się bezpiecznie, bo wierzy w swoje siły i jest optymalnie przygotowane. Lepiej także, żeby koncentrował się na tym, żeby dobrze popłynąć, a nie na tym, żeby koniecznie wygrać.

W następnej części zapraszam na analizę specyfiki stresu u dzieci.

Monika Dreger - Psycholog Warszawskiej Grupy Psychologicznej
źródło: plywacy.com